Dla psów

Kleszcze – małe wielkie zagrożenie

Mogłoby się wydawać, że kleszcze są zmorą wiosny i lata, a ich aktywność stopniowo spada jesienią, by całkiem zaniknąć na okres zimowy. Niestety, za sprawą coraz wyższych temperatur w zimie wciąż odnotowuje się przypadki chorób przenoszonych przez te małe pajęczaki. Faunę naszego kraju zasila aż 19 gatunków kleszczy, z czego 5 z nich stanowi zagrożenie dla naszych czworonożnych przyjaciół. Wśród nich wymienia się gatunki: kleszcz pospolity (Ixodes ricinus), kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus), Ixodes hexagonus, Ixodes crenulatus oraz Ixodes rugicollis, z czego dwa pierwsze należą do najczęściej występujących. Kleszcze są nosicielami niebezpiecznych dla zdrowia psów chorób, w tym między innymi babeszjozy, boreliozy i anaplazmoza. Wysokie ryzyko zakażenia zmusza psich właścicieli do zabezpieczania swoich pociech. Bo lepiej zapobiegać niż leczyć. Jak rozpoznać chorobę? Na jakie objawy zwracać uwagę? Poniżej opisaliśmy trzy choroby, które stanowią największe zagrożenie dla naszych czworonogów.

Babeszjoza

Babeszjoza, inaczej piroplazmoza to jedna z najczęściej przenoszonych chorób przez kleszcze. Wywołana jest przez pierwotniaki z rodzaju Babesia, które wnikają do organizmu zwierzęcia wraz ze śliną kleszcza. Atakują one erytrocyty, czyli czerwone krwinki. To tam następuje ich namnażanie, a następnie krwinki ulegają rozpadowi, co prowadzi do powstania anemii. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj po około 10-21 dniach, a sama choroba może mieć różny przebieg.

Do charakterystycznych objawów należą wysoka gorączka, senność, brak apetytu, wymioty i bladość błon śluzowych. Wraz z rozwojem choroby może wystąpić osłabienie kończyn objawiające się drżeniem mięśni, a także przyśpieszony oddech. W badaniach krwi widoczny jest zaś spadek liczby płytek krwi i anemia. Babeszjoza często kojarzy się z wystąpieniem czerwonego koloru moczu, choć objaw ten nie zawsze występuje.

Nieleczona babeszjoza jest chorobą śmiertelną. Aby ją zdiagnozować niezbędna jest szczegółowa diagnostyka podjęta przez lekarza weterynarii. W tym celu wykonuje się przede wszystkim rozmaz krwi, choć nie zawsze daje to miarodajne wyniki. Wówczas należy rozszerzyć diagnostykę o badania laboratoryjne. W leczeniu babeszjozy kluczowy jest czas, ponieważ im dłużej chorobotwórcze pierwotniaki obecne będą w krwioobiegu zwierzęcia, tym dotkliwszych szkód wyrządzą w jego organizmie. Leczenie ma na celu przywrócenie prawidłowej ilości czerwonych krwinek oraz wyeliminowanie pierwotniaków z organizmu. Nie jest to jednak łatwe, a podane antybiotyki mogą niekiedy wywołać efekty uboczne w postaci bólu w miejscu wkłucia, wymiotów, ślinotoku, czy gorączki.

W wyniku przebytej babeszjozy w skrajnych przypadkach mogą pojawić się również powikłania, w tym wstrząs, ostra niewydolność nerek, zaburzenia pracy mięśnia sercowego, zaburzenia neurologiczne i krzepnięcia krwi.

Borelioza

Borelioza, nazywana również krętkowicą jest przewlekłą chorobą odkleszczową, która stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia zarówno ludzi jak i zwierząt. W jej przebiegu uszkodzeniu ulega wiele narządów Do zakażenia dochodzi podczas żerowania kleszcza na ciele psa, który po wkłuciu się w jego skórę stopniowo wprowadza krętki wywołujące chorobę. Gatunkami kleszczy, które najczęściej przenoszą boreliozę jest kleszcz pospolity, a także choć w mniejszym stopniu kleszcz jeżowy ( Ixodes hexagonus). Aby doszło do zakażenia kleszcz musi znajdować się na ciele psa od 16 do 24 godzin. Dlatego istotne jest aby usunąć kleszcza z ciała psa możliwie jak najszybciej, aby zminimalizować ryzyko rozwinięcia choroby.

Choroba rozwija się w organizmie psa przez długi czas. Bakterie namnażają się i umiejscawiają w danym narządzie przez okres od 2 do nawet 5 miesięcy. Objawy nie są typowe i nie pojawiają się u wszystkich zakażonych. W zależności od gatunku krętków, mogą pojawić się choćby symptomy ze strony układu mięsniowo-stawowego, jednak zanim się one pojawią, samopoczucie zwierzaka już wcześniej może ulec pogorszeniu. Osłabienie i zmniejszone łaknienie, senność, gorączka czy powiększenie węzłów chłonnych – objawy te nie wskazują jasno na rozwój boreliozy. W przypadku zakażeń krętkami Borrelia garinii pojawiają się symptomy ze strony układu nerwowego. W efekcie infekcji dochodzi do zapalenia opon mózgowych, rdzenia kręgowego i mózgu, wywołując u psa drgawki lub zaburzenia czucia głębokiego. Nietypowym objawem jest nieuzasadniona agresja wobec innych zwierząt, ludzi czy przedmiotów. Często jednak jedyne widoczne objawy nie są specyficzne i towarzyszą wielu innym chorobom, utrudniając postawienie diagnozy. W przypadku stawowej postaci boreliozy często dochodzi również do wystąpienia ostrego kłębuszkowego zapalenia nerek, które występuje najczęściej u młodych psów poniżej 5 roku życia.

W przypadku boreliozy postawienie jednoznacznej diagnozy nie jest zadaniem łatwym. Badania laboratoryjne nie zawsze dają rzetelne wyniki, a same objawy mogą nie wskazywać na rozwój właśnie tej choroby. Diagnozę stawia się przede wszystkim na podstawie zaobserowanych objawów, badań określających obecność przeciwciał przeciwko krętkom Borrelia, informacji pozyskanych w wywiadzie określających czy w przeszłości na ciele psa znaleziono kleszcza, a także reakcji organizmu na zastosowane leczenie przeciwko boreliozie.

Antybiotykoterapia podjęta w momencie postawienia diagnozy trwa przez okres 3 do 4 tygodni. Borelioza jest chorobą atakującą wiele narządów, dlatego w terapii stosuje się również o działaniu przeciwzapalnym.

Anaplazmoza

Anaplazmoza to bakteryjna choroba odkleszczowa objawiająca się u psów w dwóch formach. Pierwsza z nich przebiegająca w formie zakażenia białych krwinek wywołana jest przez Anaplasma phagocytophilum. Drugi typ wywołują bakterie Anaplasma platys, a infekcja objawia się pod postacią zakażenia płytek krwi. Bakterie z rodzaju Anaplasma to drobnoustroje, a ściślej wewnątrzkomórkowe pasożyty. W Europie i Polsce nosicielem tych bakterii jest kleszcz pospolity. Nie wyklucza to jednak, że inne gatunki kleszczy nie przenoszą choroby.

Aby doszło do zakażenia musi minąć od 24 do 48 godzin od momentu ugryzienia przez kleszcza, zaś rozwój choroby następuje w przeciągu 1 lub 2 tygodni. Po przedostaniu się do krwioobiegu bakterie wnikają do komórek krwi. Nie u wszystkich zakażonych osobników choroba przybiera ostrą formę. Częściej występują łagodne objawy, pozwalając chorobie na rozwój przez wiele miesięcy i stopniowe wyniszczanie psiego organizmu. Anaplazmoza nie jest jednak chorobą śmiertelną. Do najczęstszych symptomów należy gorączka, osłabienie, powiększenie węzłów chłonnych i śledziony, brak apetytu jak również niechęć do ruchu, wywołana przez zapalenie stawów i ból mięśniowo-szkieletowy. Ze względu na zbliżone do boleriozy objawy, choroby te są często ze sobą mylone.

Ze względu na brak charakterystycznych dla tej choroby objawów, diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniach laboratoryjnych krwi, w szczególności rozmazu, który będzie w stanie określić zmiany w obrazie białokrwinkowym.

Podobnie jak w przypadku babeszjozy i boreliozy, leczenie opiera się przede wszystkim na zastosowaniu antybiotyków przez okres 4 tygodni.

Zabezpieczanie przed kleszczami

Istnieje kilka możliwych sposobów na zabezpieczenie psa przed kleszczami. Wśród nich zdecydowany prym wiodą obroże, które stopniowo uwalniając substancje czynne chronią przed tymi małymi, niebezpiecznymi pajęczakami od trzech do nawet ośmiu miesięcy. Na rynku dostępny jest szeroki wybór obroży – Foresto o działaniu do ośmiu miesięcy, Kiltix zapewniający ochronę przez około pół roku, obroże Pess zarówno bezzapachowe i zapachowe, których skuteczność szacuje się na cztery do sześciu miesięcy, czy Sabunol działające do miesięcy trzech i Sabunol Plus dające ochronę przez okres pięciu miesięcy.

Właściciele psów i kotów sięgają równie często po krople, dzięki którym ich czworonogi zabezpieczone są przez okres 4 tygodni przed kleszczami, jak również do 8 tygodni chronione są przed pchłami, które potrafią być prawdziwą zmorą od wiosny do późnej jesieni. Aby wybrać odpowiednie krople przede wszystkim należy dopasować je pod wagę psa. Producenci podają widełki wagowe na określoną ilość preparatu. Do najczęściej wybieranych środków w płynnej formie należą krople Fiprex, Advantix, Frontline Combo i Sabunol.

Aby chronić czworonogi przed niepożądanymi intruzami można zastosować również spray’e i zasypki, a ilość zastosowanego preparatu należy dostosować do zaleceń producentów zawartych na opakowaniach. W przypadku tych środków najczęściej wybierane są spray’e Fiprex, Frontline i Pess.